Rola stenogramów w analizie przebiegu spotkań i przesłuchań

Dokładne odtworzenie przebiegu rozmowy wymaga uwzględnienia wielu elementów, które w zwyczajnym słuchaniu mogą pozostać niezauważone. Znaczenie mają nie tylko i wyłącznie same słowa, lecz też kolejność wypowiedzi, sposób reagowania rozmówców i fragmenty, w których kilka osób mówi równocześnie. Transkrypcje nagrań są wykorzystywane w głównej mierze przy dokumentowaniu zebrań, rozmów telefonicznych, wywiadów, konsultacji a także materiałów związanych z różnymi postępowaniami.

Sposób przygotowania zapisu zależy głównie od jego przeznaczenia. Przeciwnie opracowuje się rozmowę, z której potrzebne są wyłącznie najistotniejsze ustalenia, a inaczej materiał wymagający zachowania pełnego brzmienia każdej wypowiedzi. W tym drugim przypadku nie należy usuwać powtórzeń, zmieniać szyku zdań ani poprawiać wypowiedzi tak, aby brzmiały bardziej formalnie. Nawet jeśli rozmówca używa niepoprawnych konstrukcji językowych, ich zmiana może wpłynąć na charakter lub znaczenie wypowiedzi. Zapis tekstowy powinien zatem odzwierciedlać rzeczywisty przebieg rozmowy, a nie jej późniejszą, poprawioną wersję.

Jednym z trudniejszych etapów pracy jest zobowiązanie, które fragmenty nagrania można odtworzyć bez wątpliwości. Problemy pojawiają się szczególnie przy słabej jakości dźwięku, nagraniach wykonywanych z ogromnej odległości a także rozmowach prowadzonych w miejscach publicznych. Dźwięki otoczenia mogą zagłuszać pojedyncze słowa, a niewyraźna wymowa utrudnia rozpoznanie końcówek i nazw własnych. W takich sytuacjach samo kilkukrotne odtworzenie pliku nie za każdym razem wystarcza (sprawdź również: transkrypcje cennik). W pewnych przypadkach niezbędne jest sprawdzenie szerszego fragmentu, ponieważ dopiero wcześniejsze i późniejsze zdania pozwalają rozpoznać temat wypowiedzi. Nie znaczy to jednak, że brakujące słowa można uzupełniać na bazie przypuszczeń. Jeżeli już tekst pozostaje nieczytelna, powinno się odpowiednio oznaczyć taki fragment. Jednakowa zasada tyczy się identyfikacji uczestników. Gdy nie ma pewności, kto zabrał głos, lepiej zastosować neutralne oznaczenie niż przypisać wypowiedź niewłaściwej osobie. Ma to znaczenie zwłaszcza w materiałach, w których poszczególne kwestie mogą być później analizowane oddzielnie.

W sytuacji dokumentów używanych w sprawach prawnych szczególne znaczenie ma zgodność zapisu z oryginalnym materiałem. Transkrypcja do sądu powinna przedstawiać wypowiedzi w adekwatnej kolejności, z zachowaniem rozróżnienia między uczestnikami rozmowy. Ważne jest także uwzględnienie krótkich reakcji, zaprzeczeń, potwierdzeń i pytań, które mogą mieć znaczenie dla odczytania całego dialogu. Nie należy samemu skracać wypowiedzi jedynie dlatego, że niektóre fragmenty wydają się powtarzalne albo mało istotne. W zależności od celu dokumentu przydatne są znaczniki czasu wskazujące moment rozpoczęcia poszczególnych kwestii. Pozwalają one bardzo szybko wyszukać odpowiedni fragment w nagraniu i porównać go z zapisem tekstowym. Stenogram może też zawierać oznaczenia przerw, niezrozumiałych słów czy wypowiedzi nakładających się na siebie. Powinno się jednakże pamiętać, że dokładny zapis rozmowy nie jest tym samym co jej ocena prawna. Nie rozstrzyga własną pracą o wiarygodności uczestników ani o znaczeniu dowodowym przedstawionych treści. Sposób zastosowania takiego dokumentu zależy od zaleceń konkretnego postępowania.

Przy opracowywaniu materiałów audio bardzo często stosuje się programy w sposób automatyczny zamieniające mowę na treść. Takie rozwiązania mogą tworzyć wstępną wersję dokumentu, jednakże ich wyniki nie zawsze odpowiadają rzeczywistej treści nagrania. Błędy ukazują się przy rozpoznawaniu nazwisk, nazw miejscowości, dat, kwot oraz wyrazów o podobnym brzmieniu. Dodatkowym ograniczeniem jest trudność w prawidłowym rozdzielaniu wypowiedzi kilku osób, szczególnie gdy rozmówcy sobie przerywają. Z tego powodu samoczynnie wygenerowany tekst wymaga kontroli z oryginalnym plikiem. Warto zwrócić uwagę również na sposób zapisu liczb, skrótów i określeń specjalistycznych, ponieważ ich nieprawidłowa interpretacja może prowadzić do zmiany sensu całego zdania. Osobnego podejścia wymagają nagrania wielojęzyczne, w których uczestnicy przechodzą z jednego języka na drugi lub używają obcojęzycznych nazw. Przygotowany dokument powinien zachowywać spójny układ, ale nie może upraszczać treści kosztem jej dokładności. Znaczenie ma także zgodność tekstu z zdarza się, że trwania nagrania a także prawidłowe oznaczenie wszystkich miejsc, w których odtworzenie wypowiedzi nie było możliwe.

Dodatkowe informacje: transkrypcja do sądu.

Aboutadmin